تغذیه و نقش آن در سرطان
تغذیه و نقش آن در سرطان
سرطان بیماری است كه میتواند در مناطق مختلف بدن شكل بگیرد و هر سرطان ویژگی خاص خود را دارد و عواملی مثل تغذیه بر شیوع سرطان ها مؤثرند. اگر چه پس از گذشت قرنها از شناسایی این بیماری، هنوز درمان قطعی و علل دقیق این بیماری مشخص نشده، ولی براساس تحقیقات انجام شده توسط پژوهشگران، شواهد زیادی در دست است که نشان می دهد اجزاء غذائی میتوانند خطر ابتلاء به سرطان را افزایش یا كاهش دهند.
دریافت میزان كالری روزانه، كیفیت و كمیت پروتئینهای غذائی، میزان دریافت چربیهای اشباع (مانند روغنهای جامد و چربی منابع حیوانی) و چربیهای غیراشباع (روغنهای گیاهی مثل روغن زیتون و كانولا) و همچنین میزان مصرف میوهجات و سبزیجات تازه از جمله عوامل غذائی هستند كه میتوانند در كاهش و یا افزایش بیماری سرطان مؤثر باشند.
بعضی غذاها به تولید سرطان و رشد و انتشار آن كمك فراوان میكنند و برخی دیگر از غذاها باعث كاهش سلولهای سرطانی شده و به مقابله با این سلولها میپردازند. بنابراین برای مبارزه با این بیماری، همه اشخاص باید بدانند چه غذاهائی بخورند و از خوردن چه غذاهائی امتناع ورزند.
یكی از تركیبات مواد غذائی كه در پیشگیری و كنترل بیماری سرطان نقش به سزایی دارد بتاكاروتِن (پیش ساز ویتامین A) میباشد كه عامل بسیار نیرومندی در مبارزه با سلولهای سرطانی به حساب میآید و سیستم ایمنی بدن را نیز تقویت میكند. به عنوان مثال هویج، زردآلو، اسفناج، طالبی تازه، كدو حلوایی، انبه و گریپ فروت توسرخ دارای مقادیر قابل توجهی بتاكاروتن هستند و میتوانند مانع ابتلای انسان به سرطان شوند.
از دیگر مواد غذائی ضدسرطان سبزیجات برگی سبز تیره (مانند جعفری، كاهو، اسفناج، بروكلی، كلم برگ و چغندر) هستند كه به واسطه داشتن مواد آنتی اكسیدانی، مواد مضر سلولهای بدن را خنثی كرده و در واقع از بین برنده رادیكالهای آزاد در بدن نیز میباشند. همچنین میوهجات تازه بخصوص مركبات (مانند پرتقال، لیمو، نارنج، گریپ فروت) بدلیل داشتن ویتامین C فراوان از میوههای بسیار نیرومند ضد سرطان به حساب میآیند.
همچنین ثابت شده كه در مركبات مواد ضدسرطانی وجود دارند كه قادرند مواد و عناصر سرطانزا را در بدن خنثی نمایند. سیر و پیاز هم جزء غذاهای ضد سرطان به حساب میآیند. عوامل ضد سرطانی موجود در سیر و پیاز به قدری نیرومند هستند كه قادرند عوامل سرطانزا (مانند نیتروزامین) را خنثی نمایند.
خوردن ماهی و دیگر منابع دریائی نیز از ابتلاء انسان به سرطان پیشگیری میكند. ماهی دارای مقادیر بالائی اسیدهای چرب امگا-3 میباشد كه به عنوان یكی از عوامل مهم در كاهش خطر سرطان به حساب میآید. همچنین ماهی دارای مواد مغذی چون روی (Zn) و سلنیوم است كه بدلیل داشتن خاصیت آنتی اكسیدانی، مانع تجمع رادیكالهای آزاد در بافتها میشود و باعث تقویت سیستم ایمنی بدن شده و به مبارزه با سلولهای سرطانی میپردازد.
همچنین خوردن انواع مختلف مغزدانه (گردو، بادام، فندق و ...) و جوانه غلات و حبوبات (مانند جوانه گندم یا ماش) و استفاده از روغنهای گیاهی مایع (مثل روغن زیتون، كانولا، سویا) بدلیل داشتن مقادیر فراوان ویتامین E با حفاظت از گلبولهای سفید خون، توانائی سیستم ایمنی بدن را در برابر بیماریها افزایش داده و از ایجاد سرطانهای مختلف جلوگیری میكند.
علیرغم نقش مثبت غذاها در پیشگیری از بیماری های سرطانی، بعضی دیگر از مواد غذایی نیز باعث ایجاد این بیماری میشوند؛ مانند مصرف گوشتهای نمك زده و دودی، غذاهای سرخ شده، كنسروهای بسیار شور، غذاهای پر چرب و مصرف زیاد قندهای ساده. در واقع عدم پخت صحیح مواد غذائی و عدم استفاده درست از مواد غذائی، آنها را تبدیل به مواد سرطانی مینماید. پس برای نگهداری و تهیه مواد غذائی باید از روشهای مطمئن استفاده شود (آب پز كردن و كباب كردن مواد غذایی).
تا حدامكان از غذاهای تخمیری، دودی، نمك سود و حاوی نیترات خودداری گردد. بهتر است گوشت قرمز بیش از دو بار در هفته استفاده نشود و بیشتر از گوشت سفید بخصوص ماهی (نه به صورت سرخ شده) استفاده شود. برای سلامت بیشتر، مصرف سبزیجات و میوهجات روزانه باید افزایش یابد.
از نانهای سبوسدار و غلات كامل بدلیل داشتن فیبر غذایی بیشتر استفاده گردد و در نهایت اینکه مصرف مواد غذایی پرچرب (به ویژه با منشاء حیوانی) محدود گردد تا منجر به اضافه وزن و چاقی نشود كه خود چاقی نیز یكی از عوامل مهم سرطان میباشد.
منبع:
https://www.nestle.ir/fa/nhw/articles/مقاله-15
دکتر تکتم محمدی مقدم
عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور
