بیماری های مربوط به غده تیروئید و دارو درمانی آن

جزئیات

مجموعه: مجموعه اخبار معاونت غذا و دارو

 بیماری های مربوط به غده تیروئید و دارو درمانی آن

 غده تیروئید از طریق هورمون هایی که ترشح می کند تقریبا تمام فرایندهای متابولیک بدن راتحت تاثیر قرار میدهد شایعترین مشکلات تیروئید شامل تولید غیرطبیعی هورمونهای تیروئید است. تولید بیش از حد هورمون توسط غده تیروئید منجر به یک بیماری به نام هیپرتیروئیدی می شود. تولید ناکافی هورمون توسط این غده منجر به کم کاری تیروئید می گردد.

 کم کاری تیروئید و میکزدم Hypothyroidism and Myxedema

هیپوتیروئیدیسم حالتی است که با پیشرفت کٌند کم کاری تیروئید مشخص می‌شود.

وجود هیپوتیروئیدی از زمان تولد را کرتینیسم گویند. مادر نیز ممکن است دچار کم کاری تیروئیدی باشد.

کم کاری تیروئید در مبتلایان به پرکاری تیروئید که توسط یٌد رادیواکتیو ، جراحی یا داروهای ضد تیروئیدی درمان شده‌اند نیز مشاهده می‌شود.

تظاهرات بالینی

علائم بالینی در ابتدا غیر اختصاصی و مفرط بیمار مانع می‌شود کار روزانه خود را بطور کامل انجام دهد. شکایاتی مثل ریزش مو ، شکنندگی ناخنها و خشکی پوست در این بیماران شایع است. امکان بی‌حس شدن یا تیغ شدن انگشتان نیز وجود دارد. گاهی بیمار از خشن شدن صدا شکایت دارد. علاوه بر از بین رفتن میل جنسی ، بیماران مونث دچار اختلالات قاعدگی مثل منوراژی یا آمنوره نیز می‌شوند. در کم کاری شدید تیروئید ، درجه حرارت و سرعت ضربان قلب از حد طبیعی کمتر می‌شوند.

وزن بیمار ، حتی بدون افزایش مصرف غذا معمولا رو به افزایش می‌گذارد، با این وجود احتمال کاشکسی در کم کاری شدید وجود دارد. ضخامت پوست به علت تجمع پلی ساکارید در بافتهای زیر پوستی (میکزدم) افزایش می‌یابد. صورت بیمار حالت بی‌تفاوتی پیدا می‌کند و مثل ماسک می‌شود. بیمار در محیط گرم نیز از سرما شکایت دارد. با پیشرفت بیماری پاسخهای عاطفی بیمار کند می‌شود. فرآیندهای هوشی کند می‌شود. و بیمار حالت بی‌تفاوتی پیدا می‌کند. اندازه زبان ، دستها و پاها در اکثر مبتلایان بزرگ می‌شود. بیمار از یبوست شکایت دارد.

از آنجایی که تولید انرژی بدن شما نیاز به مقدار مشخصی از هورمونهای تیروئید دارد، کاهش تولید هورمون منجر به کاهش میزان انرژی می شود.

 پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism Graves diseafe)

پرکاری تیروئید یک بیماری کاملا مشخص بوده که شایعترین علت آن بیماری گریوز می  باشد معمولا آن را گواتر اگزوفتالمیک نیز می‌نامند به صورت یک سری نشانه و علائم مشخص تظاهر می‌یابد (تیروتوکسیکوز یا سمیت تیروئیدی). علامت مشخصه آنها اغلب حالت عصبی است. این بیماران از نظر عاطفی اغلب به شدت تحریک پذیر ، بیقرار و نگران می‌باشند. بیمار نمی‌تواند آرام بنشیند، اغلب از تپش قلب ناراحت است، نبض آنها چه در حالت استراحت و چه در فعالیت بطور غیر طبیعی بالا است. این بیماران نمی‌توانند گرما را تحمل کنند، بسادگی دچار تعریق فراوان می‌شوند. پوست آنها همیشه برافروخته است، رنگ نقره‌ای مشخصی دارد و گرم ، نرم و مرطوب است. گاهی لرزش ظریفی در دستها مشاهده می شود.

بسیاری چشمان بر آمده (اگزوفتالموس) دارند که حالت خمیدگی در چهره آنها ایجاد می‌کند. سایر علائم عبارتند از افزایش اشتها و پرخوری ، تا زمانی که علائم گوارشی ظاهر نشده‌اند، کاهش وزن تدریجی ، خستگی ، ضعف غیرعادی عضلانی ، آمنوره ، تغییرات اجابت مزاج به شکل یبوست یا اسهال سرعت ضربان قلب بین ۹۰ تا ۶۰ بار در دقیقه و فشار خون سیستولیک بالا است ولی فشار دیاستولیک افزایش نمی‌یابد. امکان فیبرپلاسیون دهلیزی وجود دارد، نارسایی احتقایی قلب بخصوص در سالخوردگان شایع است.

همه انواع هیپرتیروئیدیسم به علت اضافه تولید هورمون های تیروئید است، اما این بیماری می تواند به چندین صورت رخ دهد:

بیماری گریوز: تولید بیش از حد هورمون تیروئید.

آدنوم های سمی: ندول ها در غده تیروئید رشد می کند و شروع به ترشح هورمون های تیروئید می کند و باعث اختلال در تعادل شیمیایی بدن می شود. برخی ازگواترها ممکن است شامل چندین ندول باشد.

تیروئیدیت تحت حاد: التهاب تیروئید که باعث افزایش غلظت هورمون های اضافی  می شود و منجر به پرکاری  تیروئید موقتی می شود که عموما چند هفته طول می کشد اما ممکن است در ماهها ادامه داشته باشد.

اختلالات غده هیپوفیز یا رشد سرطانی در غده تیروئید: اگر چه نادر، هیپرتیروئیدی همچنین می تواند از این علل ایجاد شود.

 دارو درمانی پرکاری تیروئید

هدف از درمان طبیعی کردن سطح هورمون‌های تیروئید می‌باشد. در مواردی که علت پرکاری تیروئید بیماری گریوز یا گواتر مولتی ندولر یا گواتر گره‌ای منفرد سمی باشد درمان شامل یکی از موارد زیر می‌باشد:

 پروپیل تیواوراسیل که برای بیماران با بیماری گریوز به  مدت داروهای ضد تیروئید خوراکی شامل متی مازول طولانی و برای علل دیگر پرکاری تیروئید به مدت کوتاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بامقدار مناسب دارو کنترل  پرکاری تیروئید در عرض چند هفته میسر است. این داروها عوارض جانبی نیز دارند از جمله بثورات پوستی، خارش، تب و به ندرت التهاب کبد یا کاهش گلبول‌های سفید خون. بیماران باید جهت شناخت این عوارض آموزش داده شوند و اگر دچارزردی پوست و کهیر یا خارش شدید، تب بالا یا گلو درد شدید شدند، باید داروها را قطع نموده به پزشک خود مراجعه کنند.                       

با قطع داروی ضد تیروئید احتمال برگشت پرکاری تیروئید وجود دارد. ید رادیواکتیو باعث از کار افتادن گواتر یا کوچک شدن گره‌های سمی که تولیدکننده هورمون تیروئید می‌باشند، می‌گردد. این درمان بدون خطر است و در بالغین با پرکاری تیروئید بطور گسترده استفاده می‌شود ،. ید رادیو اکتیو بطور خوراکی به بیمار سر پایی تجویز می‌شود.  عارضه جانبی این درمان کم‌کاری تیروئید می‌باشد.در مواردی که غده بیش از اندازه بزرگ شده باشد باید جراحی شود

 دارو درمانی کم کاری تیروئید

لووتیروکسین (LT4) عموما درمانی برای انتخاب بیماران مبتلا به کم کاری تیروئید است. درمان معمولاً مصرف مادام‌العمر قرص لووتیروکسین سدیم است که نتایج رضایت بخشی دارد. نیمه عمر لووتیروکسین ٧ روز است و در بافت‌ها به T3 تبدیل می‌شود و سطح مناسبی از T3 که هورمون فعالتری می‌باشد ایجاد می‌کند.

دکتر محدثه فیاضی

کارشناس اداره دارو و امور مخدر