گروههای تخصصی و واحدهای مستقل
اخبار معاونت بهداشتی
گرمازدگی
- جزئیات
- مجموعه: مجموعه اخبار معاونت غذا و دارو
گرما زدگی یک بیماری وابسته به حرارت بوده که می تواند هنگامی که فرد در معرض دمای بالا قرار می گیرد رخ داده و معمولا با از دست دادن آب بدن همراه است. البته قرار گرفتن در محیط گرم با رطوبت بالا (عمدتا رطوبت بالای 60%) نیز می تواند با ایجاد اختلال در تعریق بدن باعث ایجاد گرمازدگی شود.
گرمازدگی را به دو نوع می توان طبقه بندی نمود:
-گرمازدگی همراه با نقصان آب بدن فرد:
علایم این نوع گرمازدگی عبارتند از: تشنگی مفرط، ضعف، سردرد و کاهش هوشیاری.
-گرمازدگی همراه با نقصان املاح بدن:
علایم این نوع گرمازدگی عبارتند از: تهوع و استفراغ، گرفتگی عضلات و گیجی.
اگر اقدامات مناسب و به موقع جهت رفع گرمازدگی صورت نگیرد، می تواند باعث غش کردن، تخریب سلول های مغز و سایر ارگان های حیاتی بدن و در نهایت مرگ فرد شود.
علایم رایج گرمازدگی عبارتند از: گیجی، از دست رفتن هوشیاری، تیره شدن ادرار، غش، خستگی، سردرد، گرفتگی عضلانی، گرفتگی شکم، تهوع، استفراغ، اسهال، رنگ پریدگی پوست، تعریق فراوان، ضربان قلب سریع.
درمان گرمازدگی:
1- دورشدن از حرارت و مکان گرم و استراحت کردن در مکانی خنک
2- نوشیدن فراوان مایعات خنک فاقد کافئین و الکل
3- خارج کردن هر گونه لباس تنگ و کم کردن لباس های اضافی و پوشیدن لباس های خنک نخی
4- گرفتن دوش خنک
5- تماس گرفتن با اورژانس در صورت کاهش نیافتن علایم پس از اقدامات ذکر شده
6- استفاده از سرم های وریدی در مراکز درمانی به خصوص اگر فرد دچار کاهش هوشیاری شده باشد یا دچار حالت تهوع و استفراغ باشد و نتواند املاح و مایعات مورد نیاز خود را دریافت کند.
راه های پیشگیری از گرما زدگی:
1- پوشیدن لباس های روشن و خنک
2- استفاده از ضد آفتاب مناسب با Spf:30 یا بیشتر.
3- نوشیدن مایعات فراوان فاقد الکل و کافئین
4- مصرف سبزیجات و میوه های تازه
ریسک فاکتورهای گرمازدگی:
هر کسی ممکن است دچار گرمازدگی شود اما عوامل زیر احتمال بروز گرمازدگی را افزایش می دهند:
1- سن پایین و سن بالا:
نوزادان و کودکان کمتر از 4 سال و برزگسالان مسن تر از 65 سال ریسک بیشتری برای گرمازدگی دارند، توانایی تنظیم دمای بدن در سن کمتر از 4 سال به صورت کامل شکل نگرفته و این توانایی با بیماری، مصرف یکسری دارو ها و در افراد مسن کاهش می یابد.
2- مصرف یکسری داروها:
یکسری داروها قابلیت بدن برای مقابله با گرمازدگی را کاهش می دهند از جمله برخی دارو های درمان بیماری فشار خون بالا (مانند متوپرولول، پروپرانولول، هیدروکلروتیازید و فورزماید) و آنتی هیستامین ها.
3- چاقی:
چاقی می تواند عملکرد سیستم تنظیم دمای بدن را کاهش دهد.
4- ابتلا به بیماری های قلبی:
افراد مبتلا به بیماری های قلبی به علت داروهایی که دریافت می کنند بیشتر در معرض خطر هستند.
4- افزایش ناگهانی دما:
افزایش ناگهانی دمای هوا یا مسافرت به مناطق گرمسیر برای کسانی که در منطق خنک تر زندگی می کنند می تواند احتمال وقوع گرمازدگی را افزایش دهد.
تذکر: هیچ گاه کودکان را در ماشین پارک کرده در زیر نور آفتاب و محیط گرم تنها نگذارید. زیرا دمای داخل ماشین ممکن است طی ده دقیقه حدود 7 درجه سانتی گراد افزایش یافته و حتی می تواند باعث مرگ کودک شود.
روش های سنتی برای رفع گرمازدگی:
1- عناب و شکر:
برای رفع گرما زدگی بهتر است عناب را در آب جوشانده و با کمی شکر به صورت خنک میل نمایید. بهترین دارو برای رفع گرمازدگی دم کرده عناب و زرشک است که همراه با مقداری شکر میل می شود.
2- خاکشیر یخ زده و شربت آب لیمو:
استفاده از خاکشیر یخ زده و شربت آب لیمو برای جلوگیری از گرمازدگی موثر است. برای جلوگیری از اسهال و تاثیر خنکی، خاکشیر باید به شکل یخ زده یا همراه خرده یخ مصرف شود. مصرف آب لیمو نیز به دلیل داشتن ویتامین C توصیه می شود.
3- تخم شربت:
تخم شربت در حقیقت دانه گیاه ریحان است که دارای ترکیبات لعاب دار است. لعاب این دانه ها پس از جذب آب، به صورت ژله ای در می آید که می تواند برای رفع عطش مورد استفاده قرار گیرد.
4- به لیمو:
به لیمو گیاهی به صورت درختچه است که از برگ آن استفاده می شود. این گیاه از قدیم در طب سنتی ایران به عنوان آرام بخش، ضد تشنج، ادرار آور، رفع کننده سرگیجه و تپش قلب مورد استفاده بوده و در حال حاضر نیز از آن استفاده می شود.
5- هندوانه:
هندوانه یک میوه تابستانی لطیف، آبدار، خنک کننده، آرام بخش و مسکن التهابات درونی است که اصولا برای رفع عطش در اوج گرمای تابستان مصرف میشود. استفاده از میوه هایی مانند آلبالو و خیار نیز نقش بسزایی در تنظیم حرارت بدن دارند.
6- گلاب
بنابر اعلام دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران، برای معالجه اشخاص گرمازده، بهترین راه خوراندن گلاب همراه با مقداری یخ است. نوشیدن گلاب خنک، گرمی درون را از بین میبرد و بدن را تقویت میکند. بوییدن گلاب برای تقویت قلب و رفع بیهوشی مفید است.
دکتر برکادهی کارشناسی امور دارویی معاونت غذا و داروی نیشابور
منابع:
https://www.mayoclinic.org
www.asriran.com
