دارو در دانش پزشکی به هر ماده‌ای که برای درمان، تسکین علائم، تشخیص بیماری یا پیشگیری از آن به کار رود و بر ساختار یا کارکرد ارگانیسم زنده اثر گذارد و پس از ورود به بدن عملکرد بدن را تصحیح کند، گفته می‌شود.

داروی شیمیایی: به ماده‌ای که برای درمان و تشخیص بیماری و پیشگیری از آن به کار رود و بر ساختار یا کارکرد ارگانیسم زنده اثر گذارد (دارو) گفته می‌شود که توسط واکنش های شیمیایی ساخته می شوند و در طبیعت وجود ندارند. این داروها ممکن است به صورت خوراکی (قرص و شربت)، مالیدنی (پماد و قطره)، استنشاقی (از راه تنفس) یا تزریقی (آمپول) تهیه شده باشند. داروها اصولاً باید در شرایط ویژه ای نگهداری شوند و تاریخ مصرف مشخصی دارند.

داروهای طبیعی: گیاهان، حیوانات، مواد معدنی یا قسمتی از آنها و فرآورده های حاصل ازآنها به صورت خام و یا فرایندی در صورتیکه برای پیشگیری، درمان،سلامتی جسم و روان و یا تاثیر بر اعمال فیزیولوژیک بدن به کار روند فرآورده طبیعی تلقی می شوند

فرآورده های طب سنتی ایران: عبارتند از فرآورده هایی که به طور متواتر در کتب مرجع طب سنتی ایران ذکر شده اند و عملیات تهیه این فرآورده ها صرفا شامل مواردی است که در کتب مرجع طب سنتی ایران ذکر شده است.

مکمل های تغذیه ای: مکمل های تغذیه ای فراورده های خوراکی هستند که از یک یا ترکیبی از مواد خام و یا فراوری شده ازجمله ویتامین ها، املاح، اسیدهای چرب، اسیدهای آمینه و مشتقات آنها، آنزیم ها، فیبرها، آنتی اکسیدان ها،کربوهیدرات ها، عصار، اندام و یا بافت های طبیعی تشکیل می شوند.این مواد بایستی از طریق رژیم غذایی دریافت شوند اما به دلیل فقدان یا کمبود آنها در رژیم غذایی فردنیازمند مصرف این فراورده ها می گردد.

عطاری ها، داروخانه های گیاهی و داروسازان در نظام سلامت چه جایگاهی دارند؟

فروش دارو در فضای مجازی ممنوع است کشــــور مــــا دارای ذخایر غنــــی گیاهان دارویی است که در طول قرنهای متمادی مورد اســــتفاده حکیمان و طبیبان ســــنتی بوده است. این پتانســــیل خارق العاده که نظیر آن در کمتر کشــــوری در جهان دیده میشود، متأسفانه چندان استانداردسازی نشــــده اســــت. این درحالی است که مردم خواهــــان بهره منــــدی از مزایــــای گیاهــــان دارویی هستند و از این فرآورده ها استقبال میکنند. بی شــــک، این حق مردم اســــت که از داشــــته های خدادادی کشورشــــان درمسیر تأمین سلامت خودشان سود ببرند.اما هــــر یک از شــــهروندان بــــا مراجعه ای گذرا به فروشــــگاه های عطاری که گیاهان دارویی عرضه میکنند به وضوح مشاهده میکنند که در اغلب موارد، شــــرایط تهیه،بســــته بندی، نگهــــداری، تجویــــز و عرضه آنها بســــیار مقدماتی و غیر علمی اســــت.حتی توصیه ها و مشاوره های آنها غیر قابل استناد و غیردقیق اســــت. احتمال خطا وانحراف بسیار زیاد است.

ایــــن نگرانی، یــــک دغدغــــه صحیح، منطقی و بجا اســــت و از ســــوی مســــئولان وزارت بهداشــــت بدرســــتی مــــورد توجــــه قرار گرفته اســــت. تنها راهکار موجود هم، ساماندهی عطاری ها و نظام بخشیدن به آنها اســــت. اما موضوعی که اهمیت دارداین اســــت کــــه در این میان نباید مســــائل را بــــا یکدیگر درهم آمیخــــت و از مواجهه ریشه ای با معضلات هراسید.

چرا که مسأله عطاری ها، گیاهان دارویی اســــت و مسأله داروخانه ها، داروهای گیاهی و این دو حائزدو ســــاحت مختلف هستند. مسیر ترویج طب سنتی و داروهای گیاهی، به هیچ وجه عطاریها نیســــتند، بلکه سلامتکده هایی هستند که از ســــوی وزارت بهداشت مجوزدریافت کرده اند. در واقع اگر به صورت گام به گام بخواهیم به موضوع بپردازیم باید بگوییم برای رفع دغدغه های موجود، اول اینکه باید عطاریها ســــاماندهی شوند تا مطابق اصول علمی، خدمات ارائه کنند،دوم اینکه داروخانه هــــای گیاهی صرفاً درمحل سلامتکده های طب سنتی راه اندازی شوند تا دوســــتداران طب سنتی از مزایای فرآورده هــــای گیاهی اســــتاندارد شــــده به صــــورت پایدار و نظــــارت شــــده بهره مند شــــوند. ســــوم اینکــــه داروخانه های فعلی که توزیــــع داروهای گیاهــــی را تاکنون جزو وظایف و رســــالتهای خود میدانســــتند و درکنــــار عرضــــه داروهــــای شــــیمیایی، فرآورده هــــای گیاهــــی کــــه دارای مجــــوزســــازمان غذا و دارو هســــتند را نیز عرضه می داشته اند، مورد حمایت بیشتر دولت قرار گیرد. سایت هایی که بدون مجوزهای رسمی از سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت داروهایـــی با کیفیت های تأیید نشـــده و تقلبـــی و تاریـــخ مصرف گذشـــته را میفروشند.

بایـــد توجـــه داشـــت که بر اســـاس دســـتورالعمل ســـازمان غـــذا و دارو، عرضه دارو در اینترنت غیر مجاز است و داروخانه ها حق فروش دارو از طریق وب سایت های خود ندارند. همچنین قانون بـــه صراحت تأکید دارد، فروش دارو از طریـــق شـــبکه های مجـــازی به هر شـــکلی ممنوع اســـت بـــه عبارتی داروخانه ها، ارگانها و هیچ شـــخصی اجازه ندارد در سیســـتم مجازی اقدام به فروش دارو کند.

جـــای فـــروش دارو در داروخانـــه اســـت. امـــا آیـــا داروخانه ها میتوانند سایت داشته باشند یا خیر؟

باید گفـــت که داروخانه نیـــز مانند هر سیستم دیگری میتواند سایت داشته باشد و محصولات بهداشتی و آرایشی را تبلیغ کرده و بفروشـــد. این سایت ها هیـــچ گونه حـــق تبلیغ و عرضـــه دارو ندارنـــد. عرضـــه «نوتری فیشـــنت»ها (فرآورده هـــا یـــا مکمل هـــای رژیمی و غذایی) بر اســـاس بخشـــنامه سازمان غـــذا و دارو، فقـــط و فقـــط از ســـوی داروخانه ها مجاز اســـت اما میتوانند فرآورده هـــای تغذیـــه ای و رژیمـــی درمانی را به عنوان مکمل در سایت ها و فضاهـــای مجازی تبلیـــغ کنند. البته تبلیغ شـــیر خشـــک در فضای مجازی از ایـــن قاعده مســـتثنی اســـت و هیچ داروخانه ای حق تبلیغ شـــیر خشـــک را از طریق وب ســـایت ندارد. چنانچه داروخانه هـــا در سایت هایشـــان دارو تبلیغ کننـــد بلافاصله بـــا آنها برخورد تعزیراتـــی صـــورت میگیـــرد امـــا مهمتریـــن معضل در رابطه با فروش دارو کـــه البتـــه بـــه شـــکل روتیـــن هم مشاهده می شـــود و ســـلامت جامعه را تهدیـــد می کند، داروهایی اســـت که  توســـط شـــبکه های ماهـــواره ای تبلیغ می شـــوند و مـــردم می تواننـــد تنها با گرفتـــن یک شـــماره تلفن جـــذب این کالاها شـــوند بدون اینکـــه از صحت و سقم آن آگاه باشند.

عمده ایـــن داروها داروهای تقویت میل جنســـی، تـــرک اعتیـــاد و کاهش وزن و لاغری اســـت. متأسفانه اینگونه تبلیغـــات ســـلامت مصرف کننـــده را تهدیـــد میکنـــد از ایـــنرو درصـــدد هســـتیم با کمک پلیس فتـــا با عوامل فروش داروهـــا از طریـــق الکترونیکی و شـــبکه های ماهوارهای مبارزه کنیم.

بایـــد بـــه مخاطبـــان خود بگوییم هنـــگام خریدن کالا خصوصـــاً کالاهای ســـلامت محور که دارای برنـــد خارجی هســـتند حتماً به برچســـب اصالت دارو و فرآورده های دارویی و بهداشـــتی با منشـــأ خارجی توجه داشته باشند. برچســـب اصالـــت از مصـــرف فرآورده های قاچاق جلوگیری می کند. لذا در هنگام خرید هرگونه محصول سلامت محور اعم از دارو و یا مکمل و یا آرایشی و بهداشتی و ... حتما به برچسب اصالت کالا توجه نموده و استعلام مربوطه را انجام دهید.

 

مریم کلاهدوز