انواع مواد غذایی عملگرا (فیتوکمیکال ها) - مبحث سوم

انواع مواد غذایی عملگرا (فیتوکمیکال ها) - مبحث سوم

فیتوکمیکال ها

فیتوکمیکال‏ ها ترکیبات شیمیایی گیاهی ‏اند که جزء سیستم ایمنی گیاه محسوب می‏شوند و گیاه را از دسترس باکتری‏ها و عوامل عفونی و میکروب‏ها حفظ می‏کنند. این ترکیبات به اشکال گوناگون در گونه‏ های مختلف گیاهی وجود دارند و می‏توان آنها را ـ که دارای خاصیت سم زدایی بسیار بالا هستند ـ از مهم‏ترین سیستم‏های دفاعی گیاهان دانست. فیتوکمیکال‏ ها مسئول رنگ، طعم و بوی گیاهان هستند. فیتوکمیکال های گیاهان مختلف می توانند در توقف رشد سلول های سرطانی،اثرات همدیگر را تقویت كنند(مثل ایزوفلاون های سویا و کاتچین های چای سبز). اثرات مطلوب ضدسرطانی و آنتی اكسیدانی فیتوكمیكال ها با مصرف انواع میوه ها و سبزیها حاصل می شود.هیچ آنتی اکسیدانی بصورت انفرادی نمی تواند جایگزین ترکیب طبیعی هزاران فیتوکمیکا ل موجود در غذاها باشد.میزان دقیق میوه وسبزی مورد نیاز در هر روز جهت به حداقل رساندن خطر ابتلا به سرطان معلوم نیست و نیاز به تحقیقات تکمیلی می باشد.

چگونه فیتوکمیکال ها  باعث افزایش سطح سلامت و حفظ شدن از بیماری می شوند ؟

1. تحریک سیستم ایمنی، دفاع بدن در مقابل ویروس ها، باکتری ها ودیگر عوامل بیماریزا؛
2. کاهش التهاب که یک محیط مناسب برای رشد سرطان است؛ جلوگیری از تخریب DNA و کمک به مکانیسم ترمیم DNA ؛
3. کاهش اکسیداسیون و تخریب سلولها که با پیری و افزایش آلودگی محیطی ایجاد می شود. اکسیداسیون بوسیله مولکول هایی به نام رادیکال آزاد ایجاد می شود و می تواند باعث حالت های غیر طبیعی در سلول ها شود که ممکن است نهایتا منجر به سرطان شود؛
4. کاهش سرعت رشد سلول های سرطانی؛
5. کاهش خطر بیماری‏های قلبی و عروقی از طریق کاهش اکسیداسیون کلسترول بد (LDL)؛
6. کاهش فشار خون؛
7. کاهش جذب و سنتز کلسترول و جلوگیری از بیماری چربی خون.

آیا فیتوکمیکالها به شکل مکمل موثر هستند؟

در نگاه اول این یک عقیده ی خوب و عالی به نظر میرسد شما می توانید روی قفسه ی داروخانه ها مکمل های فیتوکمیکالی مثل قرص های سیر ولیکوپن ( کاروتونوئید یافت شده در گوجه فرنگی و هندوانه ) را بیابید. ولی این مسئله یک مشکل دارد تحقیقات نشان دادند که بعضی از فیتوکمیکال ها در حالت قرص وشرایط ایزوله کمتر جذب می شوند.

منابع غذایی حاوی فیتوکمیکال ها

از جمله منابع غذایی که برای هریک از انواع فیتوکمیکال‏ها ذکر شده عبارت است از:

1) حبوبات و سویا که حاوی یک نوع فیتوکمیکال به نام ایزوفلاون هستند و باعث کاهش خطر بیماری‏های قلبی عروقی، کاهش اکسیداسیون LDL و افزایش کلسترول می‏شود.

 2) زغال اخته، گیلاس، انگور، کلم بنفش و تمشک حاوی فیتوکمیکال آنتوسیانین هستند.

 3) گوجه فرنگی که حاوی رنگ دانه لیکوپن و ضدسرطان است.

 4)کلم، اسفناج، خردل، ترب، سیر، پیاز، موسیر، تره فرنگی، هویج، انواع مرکبات سیب زمینی، فلفل، توت، نخود، چای و سبزیجات سبزه تیره، زردتیره و نارنجی تیره.

تهیه کننده : خانم دکتر محمدی مقدم عضو محترم هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور