شیر مادر روشی بی نظیر  برای تغذیه شیرخواران با بهترین غذای ممکن است. سالهاست که توصیه جهانی برای تغذیه شیرخوران و کودکان خردسال حاکی از  شروع تغذیه با شیر مادر طی ساعت اول زندگی، تغذیه انحصاری با شیر مادر برای 6 ماه اول زندگی سپس استمرار تغذیه با شیر مادر به همراه غذاهای سالم و مناسب کمکی تا 2سالگی  می باشد. همانطور که گفته شد شیرخوار در 6ماه اول عمر به جز شیرمادر و قطره A+D نیاز به هیچ نوع ماده غذایی دیگری ندارد، به طوری که شیر مادر، آب مورد نیاز نوزاد را نیز تامین می کند.

فواید شیر مادر برای شیرخوار

1-رشد مطلوب کودک

2- اولین واکسن نوزاد (به خصوص شیر روز های اول یا کلستروم)

3-بهترین غذا با هضم آسان

4- جلوگیری از سوءتغذیه، آلرژی و آسم در کودک

5- کاهش احتمال ابتلا به بیماری های قلبی- عروقی در بزرگسالی

6-تغییر ترکیب شیر با رشد شیرخوار و در هر وعده شیردهی متناسب با نیاز شیرخوار

7- افزایش ضریب هوشی کودک

8-کاهش غفونت های تنفسی  و گوارشی در کودکان

فواید شیردهی برای مادر

1-استرس و اضطراب کمتر مادر

2- ایجاد روابط عاطفی محکم بین مادر و فرزند

3- از دست دادن وزن اضافه شده در طول دوران بارداری

4- تاخیر در حاملگی مجدد

5- کمک به اقتصاد خانواده

6-کاهش بروز مشکلاتی نظیر چاقی، سرطان پستان و تخمدان، بیماری های قلبی- عروقی، پوکی استخوان و MS

نشانه های کفایت شیر مادر

1-خواب راحت برای 2تا4 ساعت بعد از شیر خوردن

2-افزایش وزن مطلوب شیرخوار بر اساس منحنی رشد

3- دفع ادرار 6 تا8 بار به صورت کهنه کاملا خیس در طول 24 ساعت

4- دفع مدفوع 2 تا5 بار در روز ( با فزایش سن تعداد دفعات کمتر میشود )

5- شادابی پوست، هوشیاری و سلامت ظاهری شیرخوار

مضرات استفاده از بطری و پستانک

1-سردرگمی شیرخوار

2- کاهش میل مکیدن در شیرخوار

3-کم شدن شیرمادر

4-افزایش ابتلا به غفونت ها به دلیل انتقال آلودگی

5-پوسیدگی و چفت نشدن دندان ها

روش و مدت ذخیره شیر مادر

لیوان و بطری که برای دوشیدن و ذخیره کردن شیر مورد استفاده قرار می گیرند،  همیشه باید قبلا جوشانده شوند و پس از خنک شدن مورد استفاده قرار گیرند. شیر دوشیده شده را باید بلافاصله داخل یخچال و یا فریزر قرار داد. شیر دوشیده شده در دمای اتاق به شرطی که دور از آفتاب، گرمای چراغ یا بخاری باشد، حداکثر 6 ساعت قابل استفاده است ، باید توجه داشت، شیری که در دمای اتاق نگهداری شده باشد دیگر قابل فریز کردن نیست. شیر دوشیده شده را میتوان 48 ساعت در یخچال نگهداری نمود و یا ظرف30 دقیقه اول در یخچال گذاشت و سپس فریز کرد. شیر دوشیده شده در قسمت جایخی یخچال تا 2 هفته و در فریزرهای معمولی (زیر 18درجه سانتیگراد) تا 3 ماه قابل نگهداری و استفاده است. تاریخ دوشیدن شیر را روی ظرف ثبت کنید تا در هر بار استفاده، اول شیرهای قدیمی تر استفاده شود.

روش ذوب کردن شیر منجمد

برای ذوب کردن شیر جوشیده شده منجمد، هرگز ظرف محتوی شیر را مستقیم روی اجاق قرار ندهید. این شیر را به مدت نیم تا یک ساعت باید به درجه حرارت بدن برسانید و با چکاندن یک قطره ش یر روی س اعد، حرارت مناسب را تشخیص دهید. بدین منظور ظرف محتوی شیر منجمد را در ظرف آب ولرم گذاشته و تکان دهید تا کم کم یخ آن باز شود ویا در قابلمه ای حاوی مقداری آب که روی اجاق قرار دارد، بگذارید. شیر منجمد شده ای که ذوب و گرم شده را ظرف نیم تا یک ساعت باید مصرف کنید و  دوبار منجمد نکنید.

مادران شاغل و شیردهی

روش هاي زيادي براي تداوم شيردهي ضمن اشتغال به كار وجود دارد كه تا حدودي بستگي به نوع و طول مدت كار روزانه دارد اما راهي را بايد انتخاب كنيد كه رضايت شما و شيرخوار را فراهم سازد. تاخير در شروع مجدد كار، انجام كار در خانه، ساعات كار قابل تغيير، ساعات كار كمتر، استفاده از شيرخوارگاه در محل كار، نگهداري شيرخوار نزديك محل كار یا آوردن شيرخوار به محل كار و تغذيه با شير دايه هنگامی که سر کار هستید ، از جمله راه های تداوم شیردهی  ضمن اشتغال هستند.

 

حانیه باغنوی؛ کارشناس اداره نظارت بر فراورده های طبیعی، سنتی و مکمل ها معاونت غذا و دارو