تقویم روز
امروز پنج شنبه 31 مرداد ماه 1398 ساعت 05:38 ق ظ

هپاتیت B مخفی، تهدیدی فزآینده

هپاتیت ویروسی در اثر چندین ویروس از خانواده های مختلف مانند ویروس های، HBV HCV,HDV و HAV ایجاد می شود. هپاتیت ویروسی B که در اثر Hepatitis B virus ایجاد می گردد، HBV سلول های کبدی را آلوده می کند و در این سلول ها تکثیر می یابد. بشترین آسیب این بیماری نیز متوجه کبد بیمار است، سیستم ایمنی بدن در اثر آنتی ژن های ویروسی تحریک می شود و اقدام به کشتن سلول های آلوده کبد بیمار می نمایند و سبب بروز علائم هپاتیت مانند زردی می گردد. روش های انتقال بیماری شامل روابط جنسی پر خطر، انتقال از مادر آلوده به نوزاد، وسایل آلوده تیز مانند سوزن آلوده، تتو، حجامت غیر بهداشتی، پیوند اعضا و انتقال خون می باشد.

آلودگی به هپاتیت B به صورت حاد و  مزمن (فعال و غیر فعال) مشاهده می گردد، هپاتیت حاد به مواردی اطلاق می شود که آلودگی با ویروس از شروع تا بهبودی کمتر از 6 ماه طول بکشد و در این مدت آسیب وارده، کاملا برطرف شده و ویروس از خون پاک شود. در این صورت ساختمان و عملکرد کبد طبیعی باقی می ماند و معمولا بیمار احتیاج به درمان ندارد مگر در موارد خاصی که پزشک تشخیص بدهد. هپاتیت مزمن زمانی است که ویروس بیش از 6 ماه در بدن باقی بماند و سیستم ایمنی بدن نتواند ویروس را از بین ببرد.

هپاتیت مزمن به دو صورت فعال و غیرفعال ظاهر می شود. در حالت فعال: تستهای کبد، غیرطبیعی و نشان دهنده روند تخریب و التهاب کبد است؛ شمارش ویروس در خون بالا و حاکی از فعال بودن ویروس در بدن است و حتی احتمال بروز علائم بالینی نیز وجود دارد. در این صورت بیمار نیاز به پیگیری و درمان دارد. هپاتیت مزمن غیرفعال: در این حالت ویروس هپاتیت بیش از 6 ماه در بدن باقی می ماند اما ویروس در بدن به صورت غیر فعال و یا مخفی زندگی می کند و به سلول های کبدی آسیبی نمی رساند. این بیماران کاملا سالم به نظر می رسند و هیچ گونه علامتی ندارند و تست های کبدی و سایر آزمایشات آنها طبیعی است. در اغلب موارد این نوع هپاتیت در نوزادانی که از مادران آلوده به دنیا می آیند ایجاد و گاهی هم به دنبال هپاتیت حاد دیده می شود. کسانی که به نوع غیرفعال هپاتیت مزمن مبتلا هستند، ویروس ممکن است در بدنشان دوباره فعال و سبب آسیب و التهاب کبدی شود. بیماران مبتلا به عفونت مزمن در معرض خطر ابتلا به سیروز، نارسایی و سرطان کبد (Hepatocellular Carcinoma) می باشند.

هپاتیت مخفیB  (Occult hepatitis B) ، به عفونت هپاتیتی اتلاق می گردد که وجود آلودگی به ویروس در خون یا سرم بیمار با روش های سرولوژی امکان پذیر نیست و عفونت تنها با شناسایی ژنوم یا DNA ویروس با استفاده از روش های مولکولی مانند PCR یا real time PCR از خون یا بیوپسی کبد قابل شناسایی است، در بعضی از موارد حتی ژنوم ویروس در خون یا سرم قابل شناسایی نیست و تنها در بیوپسی کبد قابل تشخیص است. حالت هپاتیت مخفی ممکن است برای مدتی اتفاق بیفتد و زمانی که بدن یا سیستم ایمنی شخص ضعیف گردد عفونت فعال می گردد و سبب بروز هپاتیت برق آسا می شود که در این حالت کبد بیمار به سرعت از بین می رود و فرد به مرگ نزدیک می شود.

از علل ایجاد هپاتیت مخفی می توان به تکثیر بسیار پایین ویروس در سلول های کبد، فشار پاسخ ایمنی، عفونت همزمان با عوامل پاتوژن و جهش های اتفاق افتاده در ویروس اشاره کرد. به علت عدم تشخیص هپاتیت مخفی در روش های معمول سرولوژی، شانس انتقال ویروس به جامعه به خصوص در روش های انتقال خون و پیوند وجود دارد و سبب افزایش شیوع بیماری در جامعه می گردد.

از آن جایی که درمان بیماری هپاتیت B بسیار پیچیده و به عوامل مختلفی وابسته است، طول درمان طولانی و هزینه های درمان بسیار بالا است و شانس درمان کم می باشد، توصیه به جلوگیری از انتشار و انتقال بیماری می باشد. پیشگیری از هپاتیت B با واکسیناسیون امکان پذیر است، این واکسن در سه مرحله تزریق می شود و حتی در دوران بارداری و شیردهی نیز واکسن این بیماری قابل تزریق است. واکسن به مدت 15 سال بدون نیاز به آزمایش قادر به ایجاد ایمنی خواهد بود.

دکتر هادی فاضل

عضو هیئت علمی دانشکده علوم پزشکی نیشابور 

 

پیوند های مفید

www.3dots.ir