نیشابور یا نیشاپور یکی از شهرهای مهم خراسان بزرگ و استان خراسان رضوی در شرق ایران است که در دامنه کوه بینالود قرار گرفته است. این شهر مرکز شهرستان نیشابور است. نیشابور از مهم ترین مراکز جمعیتی، فرهنگی، گردشگری، صنعتی و تاریخی شمال شرق ایران به شمار می آید.موقعیت امروزین . نیشابور دومین شهرمهم استان چهارم ایران است و از طرف شمال به کوه بینالود و شهرستان چناران- از غرب به شهرستان فیروزه وشهرستان سبزوار، از شرق به شهرستانفریمان و شهرستانهای طرقبه-شاندیز و زبرخان- از جنوب شرقی به کدکن وشهرستان تربت حیدریه و از جنوب به شهرستان میان جلگه وشهرستان کاشمر محدود است. شهر نیشابور در 770 کیلومتری شرق تهران و 127 کیلومتری غرب مشهد واقع شده است و مسیر بین المللی ریلی و جاده ای آسیایی (جاده ابریشم) از این شهر عبور می کند-نیشابور همچنین از طریق جاده محلی علاوه بر شهرهای مسیر بین المللی با شهرهای کاشمر-فیروزه-قوچان-کدکن-عشق آباد و تربت ارتباط دارد.
جمعیت
گرچه جمعیت این شهر بنا بر سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ .[۳] برابر ۲۰۶ هزار نفر بودهاست که پس از شهرهای مشهد با ۲۴۱۱۰۰۰ و سبزوار با ۲۰۸هزار نفر، سومین شهر پرجمعیت استان خراسان رضوی وسی و پنجمین شهر پرجمعیت ایران به شمار میآمد اما طبق آخرین تغییرات در افزایش حریم شهری و به استناد اعلام اداره آمار استانداری-هم اکنون شهرنیشابور 276.089 نفر جمعیت دارد که با این وجود به دومین شهر پرجمعیت خراسان و بیست و چهارمین شهرایران تبدیل شده است. [10]
نشریات
از سال ۱۳۸۸ به بعد بیشتر هفته نامه و نشریات این شهرستان توقیف یا تعطیل شدند.
- هفته نامه سیمرغ(در حال راه اندازی)
- دوهفته نامه شادیاخ (نشریه داخلی شهرداری و شورای شهر نیشابور)
- ماهنامه فیروزه نیشابور(ویژه شهرستان فیروزه)
- هفته نامهٔ صبح نیشابوراولین نشریه محلی خراسان(که به علت مشکلات مالی تعطیل شد)
- هفته نامهٔ خیام نامه(که ازسوی وزارت ارشاد توقیف موقت شده است)
- نشر شادیاخ
مرکز آموزشی و پژوهشی
دانشگاهها
- دانشگاه ملی نیشابور
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نیشابور
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات خراسـان
- دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهرستان نیشـابور
- دانشگاه پیام نور نیشـابور
- واحدهای دانشگاهی پیام نور نیشـابور(واحد درود-خرو-فیروزه-قدمگاه-عشق آباد-سرولایت)
- دانشگاه جامع علمی کاربردی- واحد نیشـابور
- موسسه آموزش عالی فنی مهندسی سبحان نیشـابور
- موسسه آموزش عالی ثامن نیشـابور
دانشکدهها
- دانشکده کشاورزی شهید رجایی
- دانشکدهٔ پرستاری
- دانشكده هنر نيشابور
- موسسهٔ آموزشی زبانسرای تهران نمایندگی نیشابور
- مرکز تربیت معلم دانشور (آموزش عالی فرهنگیان)
- آموزشکده عالی فنی و حرفهای سما - واحد نیشابور
- آموزشکده فنی وحرفهای دختران نیشابور
- دانشکده و آموزشکده فنی پسران نیشابور
مدارس، انجمن های هنری و علمی
- انجمن نویسندگان (داستان) نیشابور
- انجمن داستان نویسان نیشابور
- انجمن بانوان شاعر نیشابور
- انجمن نمایش(تئاتر)نیشابور
- انجمن نجوم عُمَر خیام نیشابوری
- انجمن سینمای جوانان ایران دفتر نیشابور
- خانه ریاضیات عمر خیام
- پژوهش سرای دانش آموزی(پدان)
- آموزشکده عالی فنی و حرفهای سما - واحد نیشابور
- هنرستان بزرگ فنی و حرفه ای پسرانه دکتر علی شریعتی
- دبیرستان خیام نیشابور
- دبيرستان عطار
کتابخانه ها
- کتابخانهٔ عمومی «دکتر شریعتی» -اداره فرهنگ
- کتابخانهٔ «شهید مطهری»-زندان
- کتابخانهٔ عمومی «الغدیر»
- کتابخانهٔ «امام خمینی»-مسجد جامع
- کتابخانهٔ عمومی «نظیری نیشابوری»
گردشگری
نیشابور دارای بناهای تاریخی و مراکز گردشگری زیادی است که از جمله میتوان به آرامگاه کمالالملک، آرامگاه خیام، آرامگاه عطار، امامزاده محروق وابراهیم، بیبی شطیطه، و قدمگاه نیشابور اشاره کرد. زیباترین گردشگاههای نیشابور در دامنهٔ رشتهکوههای البرز قرار دارند، از جمله میتوان به روستاهای دیزباد، خرو، درود و حصار بوژان و غار و کوه ابراهیم ادهم در اطراف باغرود و همچنین اردوگاه تربیتی کشوری شهیدرجایی (باغرود) اشاره کرد.نیشابور بر سر راه تهران به مشهد واقع شدهاست و فاصله آن نسبت به شهرهای اطراف به شرح زیر است : تا تهران ۷۷۶، تا مشهد ۱۱۷ کیلومتر است.
مراکز اقامتی
- هتل ارم-یک ستاره
- مهمانسرا(هتل سابق) کمال الملک -سه ستاره ممتاز
- هتل مهر(مهمانسرای جهانگردی نیشابور)- دو ستاره
- مهمانسرای جهانگردی شهرداری درود
- مراکز سه گانه رفاهی و اقامتی فرهنگیان(خانه های معلم)
- مسافرخانه ابراهیمی
صنایع
- شهرک صنعتی خیام نیشابور
- کارخانه بزرگ نساجی آستان قدس
- شهرک صنعتی بینالود
- کارخانه خودرو سازی ایران خودرو بینالود
- مجتمع عظیم فولاد نیشابور
- نیروگاه سیکل ترکیبی خیام نیشابور
- نیرو گاه بادی بینالود نیشابور
- صنایع کلید و پریز ( الکتریکی )
- شهرک صنعتی کریم آباد
- ناحیه صنعتی کمال الملک
- کارخانه جات لوازم خانگی
- کارخانه جات فرآورده های لبنی
رهآورد نیشابور
سنگ فیروزه سوغات شهرستان نیشابور که در شهر نیشابور مورد تراشکاری و فروش می رسد. این سنگ ره آوردی نیشابور که شهرت جهانی دارد بیشتر به عنوان، ترصیع در انگشتر، گردنبند و ظروف نقره استفاده و خریداری می گردد. ریواس ( در دامنه بینالود روییده و بومیان با چیدن سنگ دور ساقهاش آن را پرورانده و سبب بلندتر شدن ساقهاش میگردند) یکی از رهآوردهای نیشابور است.دیگر ره آورد های این شهر مربوط به صنایع دستی ویژه ی این منطقه است؛ قالی دستباف نیشابور، قالیچه های دستباف و سفال.