منشور حقوق بیمار در ایران

۱- دریافت مطلوب خدمات سلامت حق بیمار است 

ارائه خدمات سلامت باید:

    ۱-۱- شایسته شان و منزلت انسان و با احترام به ارزش ها ، اعتقادات فرهنگی و مذهبی باشد.

    ۱-۲- بر پایه صداقت ، انصاف، ادب و همراه با مهربانی باشد.

    ۱-۳- فارغ از هرگونه تبعیض از جمله قومی ، فرهنگی ، مذهبی، نوع بیماری و جنسیتی باشد.

    ۱-۴- بر اساسا دانش روز باشد.

    ۱-۵- مبتنی بر برتری منافع بیمار باشد.

    ۱-۶- در مورد توزیع منابع سلامت مبتنی بر عدالت و اولویت های درمانی بیماران باشد.

    ۱-۷- مبتنی بر هماهنگی ارکان مراقبت اعم از پیشگیری ، تشخیص ، درمان و توانبخشی باشد.

    ۱-۸- به همراه تامین کلیه امکانات رفاهی پایه و ضروری و به دور از تحمیل درد و رنج و محدودیت های غیر ضروری باشد.

    ۱-۹- توجه ویژه ای به حقوق گروه های آسیب پذیر جامعه از جمله کودکان، زنان باردار، سالمندان ، بیماران روانی، زندانیان ، معلولان ذهنی و جسمی و افراد بدون سرپرست داشته باشد.

    ۱-۱۰- در سریعترین زمان ممکن و با احترام به وقت بیمار باشد.

    ۱-۱۱- با در نظر گرفتن متغیرهایی چون زبان ، سن و جنس گیرندگان خدمت باشد.

    ۱-۱۲- در مراقبت های ضروری و فوری (اورژانس )، بدون توجه به تامین هزینه آن صورت گیرد. در موارد غیر فوری بر اساس ضوابط تعریف شده باشد.

    ۱-۱۳- در مراقبت های ضروری و فوری (اورژانس) ، در صورتی که ارائه خدمات مناسب ممکن نباشد ، لازم است پس از ارائه خدمات ضروری و توضیحات لازم ، زمینه انتقال بیمار به واحد مجهز فراهم گردد.

    ۱-۱۴- در مراحل پایانی حیات که وضعیت بیماری غیر قابل برگشت و مرگ بیمار قریب الوقوع می باشد با هدف حفظ آسایش وی ارائه گردد . منظور از آسایش ، کاهش درد و رنج بیمار، توجه به نیازهای روانی ، اجتماعی ، معنوی و عاطفی وی و خانواده اش در زمان احتضار می باشد. بیمار در حال احتضار حق دارد در آخرین لحظات زندگی خویش با فردی که می خواهد همراه گردد.

۲- اطلاعات باید به نحو مطلوب و به میزان کافی در اختیار بیمار قرار گیرد.

    ۲-۱- محتوای اطلاعات باید شامل موارد ذیل باشد:

        ۲-۱-۱- مفاد منشور حقوق بیمار در زمان پذیرش

        ۲-۱-۲- ضوابط و هزینه های قابل پیش بینی بیمارستان اعم از خدمات درمانی و غیر درمانی و ضوابط بیمه و معرفی سیستم های حمایتی در زمان پذیرش

        ۲-۱-۳-نام ، مسئولیت و رتبه حرفه ای اعضای گروه پزشکی مسئول ارائه مراقبت از جمله پزشک، پرستار و دانشجو و ارتباط حرفه ای آنها با یکدیگر

        ۲-۱-۴- روش های تشخیصی و درمانی و نقاط ضعف و قوت هر روش و عوارض احتمالی آن ، تشخیص بیماری ، پیش آگهی و عوارض آن و نیز کلیه اطلاعات تاثیر گذار در روند تصمیم گیری بیمار.

        ۲-۱-۵- نحوه دسترسی به پزشک معالج و اعضای اصلی گروه پزشکی در طول درمان 

        ۲-۱-۶- کلیه اقداماتی که ماهیت پژوهشی دارند.

        ۲-۱-۷- ارائه آموزش های ضروری برای استمرار درمان 

    ۲-۲- نحوه ارائه اطلاعات باید به صورت ذیل باشد:

        ۲-۲-۱- اطلاعات باید در زمان مناسب و متناسب با شرایط بیمار از جمله اضطراب و درد و ویژگی های فردی وی از جمله زبان ، تحصیلات و توان درک در اختیار وی قرار گیرد مگر اینکه تاخیر در شروع درمان به واسطه ارائه اطلاعات فوق سبب آسیب به بیمار گردد و یا بیمار علی رغم اطلاع از حق دریافت اطلاعات ، از این امر امتناع نماید که در این صورت باید خواست بیمار محترم شمرده شود مگر اینکه عدم اطلاع بیمار، وی یا سایرین را در معرض خطر جدید قرار دهد.

        ۲-۲-۲- بیمار می تواند به کلیه اطلاعات ثبت شده در پرونده بالینی خود دسترسی داشته باشد و تصویر آن را دریافت نموده و تصحیح اشتباهات مندرج در آن را درخواست نماید.

۳-حق انتخاب و تصمیم گیری آزادانه بیمار در دریافت خدمات سلامت باید محترم شمرده شود.

    ۳-۱- محدوده انتخاب و تصمیم گیری درباره موارد ذیل می باشد:

        ۳-۱-۱- انتخاب پزشک معالج و رکز ارائه کننده خدمات سلامت در چارچوب ضوابط

        ۳-۱-۲- انتخاب و نظر خواهی از پزشک دوم به عنوان مشاور

        ۳-۱-۳- شرکت یا عدم شرکت در هرگونه پژوهش، با اطمینان از اینکه تصمیم گیری وی تاثیری در تداوم و نحوه دریافت خدمات سلامت نخواهدداشت .

        ۳-۱-۴- قبول یا رد درمان های پیشنهادی پس از آگاهی از عوارض احتمالی ناشی از پذیرش یا رد آن مگر درموارد خودکشی یا مواردی که امتناع از درمان شخص دیگری را در معرض خطر جدی قرار می دهد.

        ۳-۱-۵- اعلام نظر قبلی بیمار در مورد اقدامات درمانی آتی در زمانی که بیمار واجد ظرفیت تصمیم گیری می باشد ثبت و به عنوان راهنمای اقدامات پزشکی در زمان فقدان ظرفیت تصمیم گیری وی با رعایت موازین قانونی مدنظر ارائه کنندگان خدمات سلامت و تصمیم گیرنده جایگزین بیمار قرار گیرد.

    ۳-۲- شرایط انتخاب و تصمیم گیری شامل موارد ذیل می باشد:

        ۳-۲-۱- انتخاب و تصمیم گیری بیمار باید آزادانه و آگاهانه ، مبتنی بر دریافت اطلاعات کافی و جامع (مذکور در بند دوم ) باشد.

        ۳-۲-۲-  پس از ارائه اطلاعات ، زمان لازم  و کافی به بیمار جهت تصمیم گیری و انتخاب داده شود.

۴- ارائه خدمات سلامت باید مبتنی بر احترام به حریم خصوصی بیمار(حق خلوت) و رعایت اصل رازداری باشد.

۴-۱- رعایت اصل رازداری راجع به کلیه اطلاعات مربوط به بیمار الزامی است مگر در موارد یکه قانون آن را استثنا کرده باشد.

۴-۲- در کلیه مراحل مراقبت اعم از تشخیصی و درمانی باید به حریم خصوصی بیمار احترام گذاشته شود. ضروری است بدین منظور کلیه امکانات لازم جهت تضمین حریم خصوصی بیمار فراهم گردد.

۴-۳- فقط بیمار و گروه درمانی و افراد مجاز از طرف بیمار و افرادی که به حکم قانون مجاز تلقی می شوند می توانند به اطلاعات دسترسی داشته باشند.

۴-۴- بیمار حق دارد در مراحل تشخیصی از جمله معاینات ، فرد معتمد خود را همراه داشته باشد. همراهی یکی از والدین کودک در تمام مراحل درمان حق کودک می باشد مگر اینکه این امر بر خلاف ضرورت های پزشکی باشد.

۵- دسترسی به نظام کارآمد رسیدگی به شکایات حق بیمار است.

۵-۱- هر بیمار حق دارد در صورت ادعای نقض حقوق خود که موضوع این منشور است بدون اختلال در کیفیت دریافت خدمات سلامت به مقامات ذیصلاح شکایت نماید.

۵-۲- بیماران حق دارند از نحوه رسیدگی  و نتایج شکایت خود آگاه شوند.

۵-۳- خسارت ناشی از خطای ارائه کنندگان خدمات سلامت باید پس از رسیدگی و اثبات مطابق مقررات در کوتاه ترین زمان ممکن جبران شود.

در اجرای مفاد این منشور در صورتی که بیمار به هر دلیلی فاقد ظرفیت تصمیم گیری باشد اعمال کلیه حقوق بیمار - مذکور در این منشور- بر عهده تصمیم گیرنده قانونی جایگزین خواهد بود . البته چنانچه تصمیم گیرنده جایگکزین بر خلاف نظر پزشک ، مانع درمان بیمار شود ، پزک می تواند از طریق مراجع ذیربط درخواست تجدید نظر در تصمیم گیری را بنماید.

چنانچه بیماری که فاقد ظرفیت کافی برای تصمیم گیری است اما می تواند در بخشی از روند درمان معقولانه تصمیم بگیرید باید تصمیم او محترم شمرده شود.

۶- دریافت خدمات ایمن حق بیمار است .

۶-۱- ارایه خدمات در محیطی ایمن 

۶-۲- شستشوی دست توسط کادر درمان قبل از هرگونه تماس با بیمار

۶-۳- کنترل مشخصات فردی بیمار جهت جلوگیری از بروز اشتباه در شناسایی بیماران 

۶-۴- ارتباط موثر بین کادر درمان در زمان تغییر و تحول بیمار ( از شیفتی به شیفت دیگر یا از بخشی به بخش دیگر)

۶-۵- استفاده صرفا یکباره از وسایل تزریقات جهت بیماران توسط کادر درمان 

۶-۶- کنترل غلظت محلول های الکترولیت قبل از تزریق آنها توسط کادر درمان 

۶-۷- انجام پروسیجر( اقدام درمانی ) صحیح در محل صحیح بدن بیمار

۶-۸- اطلاع رسانی به بیمار در صورت بروز هرگونه خطای درمانی بر روی بیمار

۶-۹- توجه به داروهای در حال مصرف بیمار در زمان بستری بیمار در بیمارستان 

۶-۱۰- توبجه به داروهای با نام و تلفظ مشابه جهت جلوگیری از خطای دارویی

۶-۱۱- برقراری اترابط صحیح و سازنده با بیمار و استفاده از نظرات و تجربیات بیمار جهت استفاده مثبت و سازنده در روند درمان بیمار 

۶-۱۲- پاسخ به سوالات مطرح شده توسط بیمار ( مرتبط با بیماری)

۶-۱۳- تزریق خون ایمن مطابق دستورالعمل های سازمان انتقال خون ( دستورالعمل هموویژیلانس)

۶-۱۴- نصب درست اتصالات (سوند و لوله ها) توسط کادر درمان